Niets nieuws onder de zon

geplaatst in: BLOG | 0

prediker-1-9Het boek Prediker wordt toegeschreven aan Koning Salomo. Een wijze man die leefde dik 900 jaar voor het begin van onze jaartelling. De prediker beweert alles te hebben onderzocht en trekt conclusies:

  • Alles is ijdelheid en het najagen van wind
  • Er is niets nieuws onder de zon.

En vooral dat laatste gevoel bekruipt mij nogal eens ten aanzien van het arbeidsmarktbeleid.

De crisis van de jaren ’80 had de onmacht van arbeidsmarkt beleid aangetoond. In 1984 had Lubbers nog gezegd dat hij weg zou zijn als het aantal werklozen zou oplopen tot een miljoen. De beleidsmakers bedachten van alles: arbeidstijdverkorting, jongerenbanen, terugploegregelingen, weet ik wat allemaal. Echter de wetten van de crisis waren sterker. Toen dat miljoen er toch dreigde te komen, werd de definitie van werkloosheid aangepast. Lubbers bleef tot 1994 minister-president.

Na de crisis organiseerde de Tweede Kamer in de jaren ’92 en ’93, een parlementaire enquête naar de uitvoering sociale zekerheid (1992/1993) onder aanvoering van Flip Buurmeijer. Dit onderzoek leverde schokkende conclusies op. De sociale zekerheid was een gesmeerde uitkeringen fabriek, maar kende geen prikkels om (weer) aan het werk te komen. Vooral de WAO werd oneigenlijk gebruikt om overbodige werknemers te lozen. Maar ook de WW en de Ziektewet deugden niet. Allesoverheersend werd het idee dat werkgevers en werknemers er samen een potje van hadden gemaakt, en dat de overheid dat faciliteerde via de centraal aangestuurde Arbeidsbureaus. Het moest anders!

Een scala van maatregelen was het gevolg. Om de invloed van werkgevers en werknemers te beperken zijn de bedrijfsverenigingen opgeheven. De uitvoering van werknemersverzekeringen is in handen gelegd van de UWV. De WAO is vervangen door de WIA, de inkomensverantwoordelijkheid bij ziekte is gelegd bij de individuele werkgever, kleine werkgevers moeten dat nu particulier verzekeren. De arbeidsbureaus zijn eerst verzelfstandigd en daarna is de arbeidsvoorzieningsorganisatie helemaal opgeheven. Particuliere re-integratiebureaus hebben het werk overgenomen. Het duurt nog maar even en dan is de sociale werkvoorziening een uitzendorganisatie.

En nu hebben we weer een crisis achter de rug. Weer liep de werkloosheid snel op, weer waren het vooral de jongeren die aan de kant bleven staan. En opnieuw bleek dat de wetten van de crisis sterker zijn dan beleidsmaatregelen. Werkgelegenheidsbeleid en structuren rondom werk en inkomen, helpen nu eenmaal geen mensen aan het werk. Zo op het eerste oog genoeg reden om weer een parlementaire enquête te beginnen, en te zoeken naar nieuwe oplossingen.

Ik raad dat af. De uitkomst is namelijk voorspelbaar en geheel in lijn met de waarnemingen van de Prediker. In het sociaal akkoord is afgesproken dat werkgevers en werknemers weer verantwoordelijkheid nemen voor de werknemersverzekeringen. De re-integratiebureaus vallen bij bosje om, en er moeten weer arbeidsbureaus komen. Dat laatste is wel heel pijnlijk. Daarom noemen we het Werkpleinen.

Het werkgelegenheidsbeleid is passief en levert geen banen op. Het komt op zijn gunstigst neer op schuiven met werkloosheid. Dat geldt ook voor de huidige sectorplannen. We lopen rond in cirkels.

Ik vind niet dat er iets mis is met het herstellen van oude structuren, tenminste als die werken. Ik ben echter wel van mening dat er vooruitgang moet zijn. Die vooruitgang zou ik willen zoeken in een andere visie op werkgelegenheidsbeleid. Die andere visie zou werk als uitgangspunt moeten kiezen in plaats van banen. Doel moet zijn het vergroten van het werkvolume. Dat kan via verschillende sporen. Primair zal dat moeten komen uit economische bedrijvigheid, maar bij gebrek daaraan moeten we nuttig werk bedenken. En ook hiervoor geldt dat er niets nieuws is onder de zon. Zonder dergelijk werkgelegenheidsbeleid was er geen Bosbaan geweest, zou het Kralingse bos niet zijn aangelegd en zouden vele kanalen en regionale vliegvelden er niet zijn. Dergelijk werkgelegenheidsbeleid vraag om een visie op de toekomst. En door aan die toekomst mee te werken blijven mensen gemotiveerd en beschikbaar voor de reguliere arbeidsmarkt.

En dan moet ik toch zeggen dat er wel iets nieuws is onder de zon. Een visie op de toekomst is een visie op vooruitgang. En dan is lang niet alles lucht (ijdelheid). Dan zie je kansen en mogelijkheden tot vernieuwing. Dan zie je een maatschappij voor je waaraan en waarin iedereen met plezier werkt en leeft. Dat wist Salomo ook wel. Zoals gezegd, het was een wijs man. Hij was niet alleen de Prediker, maar hij schreef ook het Hooglied. Dat getuigt van life balance. Evenwicht tussen het werk en het meisje.

Oorspronkelijk blog gepubliceerd op 23 juli 2014

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.